Dromen moet je leven

BOLIVIA, La Paz – Ik probeer zonder oordeel te kijken naar de voor mij nieuwe culturen in Bolivia. Er komt nogal veel op me af. Gebeurtenissen en rituelen, waarvan ik dacht dat het alleen vroeger plaatsvond of in films, zijn hier heel normaal. Hekserij, voodoo shops, offers van lama foetussen en kinderen die opgroeien in de gevangenis, omdat hun vader of moeder daar gevangen zit. Ik word er stil van.
Pachamama, moeder Aarde, moet tevreden blijven en dat wordt gedaan door haar te bedanken. Bewoners vragen Pachamama om hulp en zegen door offers te brengen in de vorm van snoepjes, speciaal gemaakt voor de aarde. Om de juiste offercombinatie te krijgen ga je naar de heksenmarkt waar een heks alles in een mandje legt. Dit mandje moet je voorzichtig naar huis dragen, want de volgorde mag niet veranderen. Bij grote wensen is het verstandig het offer ook iets groter te maken, bijvoorbeeld met een lama foetus. Dit mandje steek je in brand en de rook verspreid je op de plek van je wens, bijvoorbeeld op de plek waar je een huis bouwt.
Vroeger waren mensen bang bij het bouwen van grote gebouwen. Zou Pachamama bouwvakkers tot haar nemen als offer voor het project? Om dit te voorkomen werd er van te voren al een mens geofferd. Het liefst iemand die niet gemist zou worden, zoals een dakloze of een alcoholist. Dit offer moest levend aankomen en overlijden op de plaats van het project, daar werd hij dan begraven. Of dit ritueel nog steeds gebruikelijk is, kon de gids ons niet vertellen. Het is inmiddels wel tegen de wet. Ik werd er een beetje bang van. Zouden ze denken dat reizigers gemist worden?
Even later kwamen we aan bij de gevangenis, dat gerund wordt door de gevangenen zelf. Bewakers blijven voor hun veiligheid buiten. Volgens onze gids is het daar binnen een complete samenleving, maar dan afgesloten. De gevangenen runnen hun winkeltjes, zijn dokter of doen andere dingen waar ze goed in zijn. Sommige mannen die er opgesloten zitten hebben een gezin die zij niet kunnen onderhouden. De oplossing is dat het hele gezin dan verder leeft in de gevangenis. Zij mogen het gebouw wel in en uit gaan. Op dit moment wonen er 80 kinderen. Zij gaan tegenover de gevangenis naar school. Ik zag meisjes in en uit lopen en wist niet hoe ik me op dat moment moest voelen.
Speciaal voor de vrouwen die opgepakt zijn is er een afgesloten deel, omdat die gekgenoeg moeilijker te hanteren zijn. We werden nog even gewaarschuwd. Als wij als buitenlanders opgepakt worden met drugs komen we hier ook terecht en om dan geaccepteert te worden door de vrouwenclub moet je een paar dagen naakt in een bak koud water zitten. Als je dat overleeft hoor je er bij. Buitenlanders mogen geen bezoek uit het buitenland ontvangen. Alleen Bolivianen mogen de gevangenis betreden. Femke en ik keken elkaar wat angstig aan. Wij gaan onze tassen compleet ontleden voordat we de grens over gaan naar Peru.